دارو درمانی یا فارماکوتراپی در ترک اعتیاد

اصالت و فرایند تولید محتوا:
این مقاله به طور کامل توسط تیم تحریریه پزشکی کلینیک کیمیای رهایی تهیه و نگارش شده و از نظر علمی توسط پزشکان و متخصصان مرکز بازبینی و تأیید شده است. از ابزارهای هوش مصنوعی فقط برای ویرایش نگارشی، یکدست‌سازی متن و ساده‌تر کردن بیان مطالب استفاده شده و این ابزارها هیچ نقشی در تولید محتوای علمی، تحلیل پزشکی یا تصمیم‌گیری‌های تخصصی نداشته‌اند.
دکتر منصور سیفی – پزشک متخصص و ریاست مرکز
دکتر آلاله ادیب‌ کیا – روان‌ شناس بالینی
چکیده علمی: دارو درمانی (فارماکوتراپی) برای اختلالات مصرف مواد، یک رویکرد مبتنی بر شواهد است که با استفاده از آگونیست ها (مانند متادون و بوپرنورفین)، آنتاگونیست ها (مانند نالترکسون) یا داروهای تعدیل کننده سیستم عصبی، علائم ترک و ولع مصرف را مدیریت می کند. اثربخشی این روش برای اختلال مصرف اپیوئیدها، الکل و نیکوتین به خوبی اثبات شده است، در حالی که برای محرک ها و مواد توهم زا هیچ داروی تخصصی تأییدشده ای وجود ندارد. این مداخلات با تثبیت فیزیولوژیک بدن، بستری برای درگیری مؤثر بیمار در روان درمانی فراهم می کنند و بیشترین موفقیت زمانی حاصل می شود که با مداخلات روانی-اجتماعی ترکیب شوند.
منابع:
Volkow ND, Frieden TR, Hyde PS, Cha SS. Medication-assisted therapies–tackling the opioid-overdose epidemic. N Engl J Med. 2014;370(22):2063-2066. PMID: 24758595.
Mattick RP, Breen C, Kimber J, Davoli M. Methadone maintenance therapy versus no opioid replacement therapy for opioid dependence. Cochrane Database Syst Rev. 2009;(3):CD002209. PMID: 19588333.
Kampman KM. The treatment of cocaine use disorder. Sci Adv. 2019;5(10):eaax1532. PMID: 31663022.

هشدار پزشکی:

اطلاعات ارائه‌شده در این صفحه صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی نیست. تصمیم‌گیری درباره روش‌های درمان یا ترک مواد باید تحت نظر پزشک یا متخصص درمان اعتیاد انجام شود.

فهرست مطالب

دارو درمانی در ترک اعتیاد

امروزه اعتیاد به انواع مختلف مواد، به یکی از معضلات فراگیر در جامعه تبدیل شده است. آیا می توانید تنها 4 دقیقه از زمان و وقت خود را برای آشنایی با یکی از بهترین روش های رهایی از وابستگی به مواد و درمان اعتیاد صرف کنید؟ در این مقاله، دارو درمانی در انواع مواد مخدر، محرک و توهم زا را بررسی میکنیم و به میزان اثر بخشی آن در ترک اعتیاد می پردازیم.

دارو درمانی چیست؟

دارو درمانی یا فارماکوتراپی اصطلاحی است که برای استفاده از انواع دارو، در درمان بیماری ها به کار می رود. داروها مواد شیمیایی یا گیاهی هستند که بر روی گیرنده ها یا آنزیم های سلول های بدن تاثیر می گذارند. به این ترتیب سیر پیشرفت بیماری را کنترل نموده و عملکرد سالم سلول های بدن را ارتقا می دهند.

 دارو درمانی در سال های اخیر با پیشرفت های قابل توجهی روبرو بوده است. به طوری که براساس نظر دانشمندان، مغز پیچیده ترین ساختار را در میان اعضای بدن انسان دارد. با این وجود علم مدرن دارو درمانی به خوبی توانسته است سیستم عصبی و شیمیایی مغز را تشخیص داده و داروهای مناسبی را برای بهبود عملکرد مغز در شرایط مختلف تولید نماید.

دارو درمانی در ترک اعتیاد

یکی از کاربردهای بسیار مؤثر دارو در جامعه استفاده از دارو درمانی در ترک اعتیاد است. فردی که وابسته به مواد اعتیاد آور می باشد، در دوران ترک وابستگی به مواد با مشکلات متعددی نظیر دردهای مداوم و آزاردهنده، اضطراب و بی قراری، افسردگی و ناامیدی و هزاران مشکل دیگر دست و پنجه نرم می کند. در این دوران دارو درمانی در کاهش وابستگی بدن نسبت به مواد اعتیاد آور، تأثیر قابل توجهی دارد. امروزه در کلینیک های معتبر و تخصصی ترک اعتیاد، داروهای بسیار مؤثری برای درمان بیماران تجویز می گردد. تمامی این داروها مورد تأیید وزارت بهداشت و درمان بوده و بایستی زیر نظر پزشک مصرف شوند.

درمان نگهدارنده در ترک مخدرها

درمان نگهدارنده در واقع درمانی است که در آن دارو یا ماده مورد تأیید وزارت بهداشت، جایگزین مواد مصرفی فرد بیمار می شود. استفاده از درمان نگهدارنده نقش بسیار مؤثری در برطرف نمودن علائم ناشی از عدم مصرف مواد مخدر و کاهش انگ های اجتماعی دارد. درمان نگهدارنده به دو دسته اصلی تقسیم می شود.

  1. درمان نگهدارنده با استفاده از داروهایی که تاثیر آن ها در بدن، مشابه اثرات مصرف مواد مخدر می باشد. این شیوه درمان آگونیست نامیده می شود. به عنوان مثال در این روش داروی متادون، به عنوان جایگزینی برای انواع مخدر نظیر تریاک، هروئین و سایر مواد مورد استفاده قرار می گیرد.
  2. روش دوم درمان نگهدارنده، استفاده از داروهایی است که دارای اثرات ضد مخدر می باشند. این داروها آنتاگونیست نامیده می شوند. نالتروکسان یک نوع آنتاگونیست است، که از تاثیر مواد مخدر بر روی بدن جلوگیری می کند. استفاده و تجویز این داروها، نحوه مصرف آن و دوز مصرفی دارو باید کاملاً تحت نظر پزشک صورت گیرد. توجه داشته باشید که تنها مراکز اعتیاد معتبر، مجاز به ارائه این دارو ها می باشند و سایر مراجع فروش مانند بازار آزاد و طب سنتی و عطاری ها مجاز به ارائه چنین داروهایی نیستند.

دارو درمانی در ترک محرک ها

یکی از مباحث مهم در ترک اعتیاد، از بین بردن وابستگی نسبت به محرک ها می باشد. محرک ها موادی هستند که با مصرف آن فرد دچار سرخوشی، بی خوابی، کاهش اشتها و افزایش میل جنسی می شود. از جمله تحریک کننده های روانی می توان به شیشه، کوکائین، حشیش و ریتالین اشاره داشت. برای ترک مصرف محرک ها داروی جایگزین به خصوصی در دنیا وجود ندارد. اما داروهای مناسبی برای کاهش عوارض ناشی از مصرف محرک ها تجویز می شوند. مصرف محرک ها می تواند منجر به بروز عوارضی نظیر مشکلات قلبی عروقی، اختلالات کبد و کلیه، پرخاشگری و افسردگی شود.

نکته قابل توجه در درمان سوء مصرف محرک ها این است که در روند درمان نمی توان دارویی را جایگزین ماده محرک کرد، بلکه باید به طور کامل ماده اعتیاد آور را از بدن حذف نمود. این کار معمولا به صورت یک دوره سم زدایی صورت می پذیرد. معمولاً سم زدایی بدن نسبت به محرک ها با استفاده از داروی نالتروکسان انجام می شود.

دارو درمانی در ترک مواد توهم زا

دسته ای دیگر از مواد مخدر که به عنوان مواد توهم زا شناخته می شوند، موادی هستند که در مصرف آن، وابستگی فرد از نظر فیزیولوژیک چندان شدید نیست. اما این مواد برای مصرف کننده نوعی وابستگی روانی ایجاد می کند. تاکنون بیش از صد نوع ماده ی توهم زا در دنیا مورد شناسایی قرار گرفته اند که از متداول ترین آن ها می توان به LSD، اکستازی، ماشروم و مسکالین اشاره داشت. از عوارض مصرف مواد توهم زا این است که فرد مصرف کننده قادر به تشخیص و تمایز خیال و واقعیت نیست. پس از مصرف این گونه مواد اکثر افراد دچار گشادی مردمک چشم شده و علائمی نظیر اضطراب و استرس شدید، اسکیزوفرنی و افسردگی را نشان می دهند. مقاله مواد توهم زا به شما برای آشنایی بیشتر با این مواد کمک می کند.

ترک اعتیاد مواد توهم زا نیز نیاز به فرایند دارو درمانی بخصوصی ندارد زیرا این مواد از نظر روانی فرد را دچار وابستگی می کند. اما این بدان معنا نیست که فرد به تنهایی می تواند مصرف این مواد را ترک کند. در مراکز ترک اعتیاد متخصصین به افراد آموزش می دهند که چگونه با علائم روانی و رفتاری در دوران ترک مصرف مواد مقابله نمایند.

دارو درمانی چقدر به ترک اعتیاد کمک میکند؟

برای رفع وابستگی بدن بیمار، در برخی موارد لازم است که از روش های دارو درمانی به منظور سم زدایی و تخلیه بدن از مواد مخدر استفاده شود. این فرایند زیر نظر متخصصان و با تجویز داروی مناسب و با در نظر گرفتن واکنش های بدن انجام می شود. استفاده از دارو درمانی در حال حاضر از روش های مؤثر در از بین بردن وابستگی فیزیولوژیک بدن نسبت به مخدرها می باشد. با این وجود نباید از جنبه روانی و درمان روح و روان بیمار غافل شد.

چرا کلینیک ترک اعتیاد کیمیای رهایی؟

با توجه به این که اعتیاد نوعی بیماری پیش رونده و عود کننده می باشد، لازم است که هرچه سریع تر نسبت به درمان آن اقدام شود. کلینیک ترک اعتیاد کیمیای رهایی با در اختیار داشتن تجهیزات و امکانات کامل و کادر درمانی مجرب و متخصص از جدیدترین روش های علمی دنیا در مسیر درمان اعتیاد بهره می برد. این مجموعه با استفاده از روش های درمانی تلفیقی دارو درمانی در کنار درمان های غیر دارویی، مددکاری، طب سنتی و … به موفقیت های فوق العاده ای در زمینه درمان بیماران دست یافته است

یادآوری :

در صورت نیاز به دریافت راهنمایی درباره روش‌های درمان وابستگی به انواع مواد مخدر، می‌توانید با مرکز تماس بگیرید یا درخواست ارزیابی اولیه وضعیت مصرف را ثبت کنید.کارشناسان مرکز از شنبه تا پنجشنبه، از ساعت ۱۰ تا ۱۸، پاسخ‌گوی پرسش‌های مراجعان و خانواده‌ها هستند.