ترک متادون

اصالت و فرایند تولید محتوا:
این مقاله به طور کامل توسط تیم تحریریه پزشکی کلینیک کیمیای رهایی تهیه و نگارش شده و از نظر علمی توسط پزشکان و متخصصان مرکز بازبینی و تأیید شده است. از ابزارهای هوش مصنوعی فقط برای ویرایش نگارشی، یکدست‌سازی متن و ساده‌تر کردن بیان مطالب استفاده شده و این ابزارها هیچ نقشی در تولید محتوای علمی، تحلیل پزشکی یا تصمیم‌گیری‌های تخصصی نداشته‌اند.

چکیده مطلب : متادون یک آگونیست کامل گیرنده‌های مو-اپیوئیدی با نیمه‌عمر طولانی است که در درمان نگهدارنده اختلال مصرف مواد افیونی و مدیریت درد مزمن به‌کار می‌رود. مصرف مستمر آن به ایجاد وابستگی جسمی و روانی منجر می‌شود و قطع ناگهانی یا کاهش سریع دوز، سندرم محرومیت اپیوئیدی را به‌دنبال دارد. علائم ترک شامل بی‌قراری، درد عضلانی، بی‌خوابی، تعریق و اختلالات گوارشی بوده که معمولاً ۲ تا ۴ روز پس از قطع آغاز شده، در هفته نخست به اوج می‌رسد و به‌دلیل نیمه‌عمر طولانی دارو ممکن است چند هفته تداوم یابد. مدیریت ایمن مستلزم برنامه کاهش تدریجی دوز تحت نظارت پزشکی همراه با مداخلات روان‌درمانی است.
منابع:
Kosten TR, O'Connor PG. Management of drug and alcohol withdrawal. N Engl J Med. 2003;348(18):1786-1795. PMID: 12724485.
Amato L, et al. Methadone at tapered doses for the management of opioid withdrawal. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(2):CD003409. PMID: 23450539.
Kreek MJ. Methadone-related opioid agonist pharmacotherapy for heroin addiction. Ann N Y Acad Sci. 2000;909:186-216. PMID: 10911944.

هشدار پزشکی:

اطلاعات ارائه‌شده در این صفحه صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی نیست. تصمیم‌گیری درباره روش‌های درمان یا ترک مواد باید تحت نظر پزشک یا متخصص درمان اعتیاد انجام شود.

راهنمای جامع ترک متادون

در این مقاله در مورد بهترین روش ترک متادون یا سم زدایی متادون به ذکر نکاتی مهم می پردازیم. متادون یک داروی مسکن اپیوئیدی یا شبیه مخدر است که برای درمان دردهای شدید تجویز می شود. همچنین از متادون برای سم زدایی و ترک اعتیاد مواد افیونی مانند هروئین استفاده می شود.

متادون اغلب یک داروی نگه دارنده موثر به منظور ترک علائم اعتیاد مواد مخدر افیونی است؛ اما متادون خود یک ماده شبه مخدر است و این امکان وجود دارد که در صورت مصرف خود سرانه و سوء مصرف، فرد به متادون وابسته شود. در واقع ضرب المثل “از چاله به چاه افتادن!”

چنانچه متادون به صورت طولانی مدت مصرف شود یا اگر ناگهان مصرف متادون قطع شود علائم ترک بروز می کنند. عبور از مرحله علائم ترک متادون می تواند یک تجربه دردناک برای فرد باشد اما اقدام مناسب برای ترک علائم متادون چیست؟ در چه صورتی فرد به متادون وابسته می شود؟ برای اینکه پاسخ سوالات خود را در مورد بازگیری متادون بیابید بهتر است تا انتهای مقاله همراه ما باشید.

قرص متادون چیست؟

متادون یک ضد درد مصنوعی قوی است که به عنوان:

آگونیست گیرنده اپیوئید یا µ-opioid receptor (MOR)
آنتاگونیست گیرنده N-methyl-d-aspartate (NMDA) عمل می کند.

داروی آگونیست افیونی یا اپیوئید به داروهایی گفته می شود که با اتصال به گیرنده های افیونی یا اپیوئید در مغز که (محل اتصال مواد افیونی است) و فعال کردن آن ها اثراتی مشابه مواد افیونی ایجاد می کنند که متادون از این دسته از داروها است.

به عبارتی زمانی که فرد برای ترک مواد افیونی اقدام کرده است، دارو نگه دارنده یا جایگزین مانند متادون یا بوپرنورفین جهت تسکین علائم ترک استفاده می شود. هنگامی که دوزهای متادون به درستی مصرف شوند و به تدریج مصرف آن قطع شود در درمان اعتیاد موفقیت آمیز عمل می کند.

اما به خاطر داشته باشید که دوزهای بالای متادون و بدون تجویز و نظارت پزشک می تواند بسیار آسیب زا باشد. زیرا در صورت مصرف طولانی مدت متادون، تحمل متادون در بدن ایجاد می شود که این بدین معنی است که بدن برای دستیابی به اثرات مطلوب مواد افیونی نیاز به دوز بیشتری از دارو دارد. به عبارتی “تحمل” به وضعیتی گفته می شود که در آن با تداوم مصرف مواد، حساسیت فرد به مواد به تدریج کم می شود و فرد ناچار است برای دستیابی مجدد به تاثیرات ناشی از مصرف مواد، مقدار بیشتری مصرف کند.

قرص متادون چگونه عمل می کند؟

قرص متادون به عنوان داروی کمکی یا جایگزین برای ترک اعتیاد مواد افیونی تحت نظارت پزشک تجویز می شود. متادون که یک آگونیست مواد افیونی است به گیرنده های مرفینی در نورون های مغزی متصل می شود و اثراتی مشابه با اثرات مواد افیونی را ایجاد می کند. با این حال اثرات آن به مراتب خفیف تر از مواد افیونی می باشد.

سلول های مغزی که با نام نورون شناخته می شود حاوی گیرنده های مختلفی هستند که یکی از این گیرنده ها، گیرنده مرفینی نام دارد؛ به عبارتی مولکول های انتقال دهنده عصبی با اتصال به این گیرنده ها سبب انتقال پیام از یک سلول مغزی به یک سلول دیگر می شوند و پیام را مبادله می کند.

مواد افیونی با اتصال به این گیرنده ها در عملکرد انتقال دهنده های عصبی اختلال ایجاد می کند و سبب ترشح مقدار زیادی اندروفین و دوپامین می گردد. این موضوع باعث احساس لذت و هوشیاری فرد می گردد همچنین متادون با اتصال به گیرنده های افیونی مانع از اتصال مواد افیونی به این گیرنده ها می شود. از آن جایی که اثرات متادون نسبت به مواد افیونی کم تر است درنتیجه مقدار کمی دوپامین و اندروفین ترشح می شود.

بنابراین کم کردن تدریجی دوز متادون موجب می شود تا علائم ترک خفیف تر بروز کند و در همین روند این فرصت پیش می آید که به تدریج عملکرد نورون های مغز و انتقال دهنده های عصبی به حالت قبل برگردد. از طرفی چسبندگی متادون به گیرنده مرفینی (گیرنده µ) طولانی تر بوده و شخص نیاز به مصرف مکرر روزانه ندارد؛ حتی می تواند روزی یک بار و یا با تجویز پزشک هر دو روز یکبار مصرف نماید.

عوارض مصرف متادون:

جسمی: خواب آلودگی، یبوست، افت انرژی، تغییرات اشتها، و در قطع ناگهانی بدن درد و مشکلات گوارشی
روانی: اضطراب، تحریک پذیری، نوسان خلق، وسوسه شدید
اجتماعی: افت عملکرد شغلی، تنش خانوادگی، پنهان کاری

پاسخ فوری به ۵ سؤال اصلی فرد معتاد به متادون

1. چطور متادون را ترک کنم؟

مسیر امن معمولاً با ارزیابی شروع می شود: سابقه و الگوی مصرف / وضعیت خواب / اضطراب / افسردگی / بیماری های زمینه ای / مصرف هم زمان الکل یا آرام بخش ها / و داشتن حامی در منزل. بعد از آن برنامه شخصی سازی شده طراحی می شود تا علائم جسمی و وسوسه هم زمان مدیریت شوند در نتیجه نقطه شروع کاربردی برای خیلی از خانواده ها «مشاوره ترک اعتیاد» است.

2. چرا ترک سرپایی و مرحله ای معمولاً بهتر از قطع ناگهانی جواب می دهد؟

چون هدف فقط «قطع» نیست بلکه هدف کاهش خطر است، کاهش شدت علائم، و پایین آوردن احتمال لغزش بیمار به همین علت منابع معتبر راهنمای درمانی روی فرد محور بودن درمان و ترکیب حمایت های دارویی و روانی تأکید دارند. (منبع راهنما: ASAM https://www.asam.org/quality-care/clinical-guidelines/national-practice-guideline)

3. آیا ترک متادون بدون بستری یا در منزل ممکن است؟

برای اکثریت از افراد این روش ممکن است اما نه برای همه. اگر ریسک پزشکی بالا باشد درمان سرپایی ممکن است امن نباشد و باید مسیر ایمن تری انتخاب شود. پس خیالتان از این بابت راحت باشد تیم ما با تشخیص این وضعیت حتما شما را در مسیر درست برای ترک این ماده راهنمایی و هدایت خواهد کرد.

4. آیا ترک متادون خیلی سخت است؟

می تواند سخت باشد، ولی با اطمینان به شما خواهیم گفت که قابل مدیریت است، مخصوصاً وقتی در کنار کنترل علائم، درمان وسوسه هم جدی گرفته شود. نقش «دارو درمانی در ترک اعتیاد» در اینجا صرفاً زیر نظر پزشک است و این صفحه نسخه یا دوز ارائه نمی دهد.

5. آیا سم متادون از بدن خارج می شود؟

بله قطعا و کاملاً، بدن به مرور متادون را متابولیزه و دفع می کند اما «بازگشت تعادل روانی» و مدیریت وسوسه ممکن است بیشتر زمان ببرد. به همین دلیل درمان پایدار معمولاً به پیگیری و آموزش مهارت ها هم نیاز دارد.

اگر نیاز به راهنمای بیشتر دارید با تلفن مرکز تماس بگیرید.

علائم اعتیاد به متادون: آیا زمان درخواست کمک فرا رسیده است؟

اگر چند مورد از نشانه های زیر را هم زمان دارید بهتر است ارزیابی تخصصی انجام شود:

چک لیست نشانه های رفتاری و فکری

فکر کردن مداوم به مصرف یا نگرانی از تمام شدن
افزایش تحمل و اثر نکردن مقدار قبلی
تلاش ناموفق برای قطع یا کم کردن
افت عملکرد شغلی یا خانوادگی
پنهان کاری و انزوا
وسوسه شدید در استرس یا بی خوابی

نشانه های جسمی و روانی که زیاد گزارش می شوند

بی خوابی، بی قراری، اضطراب، تحریک پذیری
بدن درد، تعریق، لرز، دل پیچه، تهوع یا اسهال
افت انگیزه، خلق پایین، مشکل تمرکز

اعتیاد «ضعف اراده» نیست یک مسئله قابل درمان است و برای دقیق تر شدن نقشه درمان «تست روان شناسی ترک اعتیاد» می تواند به شناسایی محرک ها و الگوی وسوسه کمک کند.

اوردوز متادون چیست؟

طبق تعریف ویکی پدیا : اُوِردوز یا بیش‌مصرفی (به انگلیسی: Overdose) به استفاده از دارو یا مواد مخدر یا مواد دیگر، در مقادیر بزرگتر از توان متابولیک بدن گفته می‌شود. در بیش‌مصرفی ممکن است بدن به حالت سمی درآمده و مرگ را منجر شود.

تعریف سایت جهانی WHO از اوردوز : اوردوز یعنی مصرف به حدی برسد که سیستم حیاتی، به ویژه تنفس، تهدید شود. علائم اصلی: کندی/قطع تنفس / کبودی / کاهش هوشیاری / بی پاسخ شدن یا تشنج.

تماس : ارزیابی 15 دقیقه‌ای رایگان

فرمول اختصاصی کیمیای رهایی برای “ترک متادون در 3 مرحله”

این سه گام کمک می کند ترک متادون از یک تجربه پراکنده و فرسایشی، به یک مسیر قابل پیگیری تبدیل شود.

گام ۱) مدیریت علائم ترک و سم زدایی ایمن

هدف «کاهش رنج + کاهش خطر» است در نتیجه بسته به وضعیت فرد از «خدمات سم زدایی ترک اعتیاد» استفاده می شود و اگر نیاز باشد تصمیم گیری دارویی فقط در قالب «دارو درمانی در ترک اعتیاد» انجام می شود (بدون ارائه نسخه در این مقاله).

برای حمایت از بدن، گاهی «رژیم درمانی» به عنوان کمک درمان مطرح می شود و در برخی افراد هم «ترک اعتیاد با طب سوزنی» می تواند به عنوان مکمل بررسی شود.

گام ۲) روان درمانی و غلبه بر وسوسه

وسوسه معمولاً با محرک هایی مثل استرس، تنهایی، تعارض خانوادگی و بی خوابی فعال می شود. «روان درمانی در ترک اعتیاد» کمک می کند این چرخه را بشناسید و پاسخ های جایگزین بسازید بنابراین برای بعضی افراد «گروه درمانی در ترک اعتیاد» هم حمایت اجتماعی و انگیزه را تقویت می کند.

گام ۳) پیشگیری از لغزش و ساختن زندگی جدید

برای تثبیت پاکی پیگیری حیاتی است. «روانشناس پشتیبان» کمک می کند برنامه پس از ترک رها نشود و اگر محیط خانه پرتنش است «خانواده درمانی» می تواند نقش محافظتی داشته باشد. همچنین «کارگاه آموزش ترک» برای مهارت های عملی پیشگیری از لغزش مفید است.

تماس : از برنامه 14 روز اول ما مطلع شو

چرا ترک متادون بدون بستری برای اکثریت افراد مناسب است؟

برای خیلی از افراد ترک سرپایی انتخاب واقع بینانه تری است مخصوصاً افراد شاغل یا کسانی که نگران آبرو هستند.

۵ مزیت اصلی ترک بدون بستری ماده مخدر متادون

کنار خانواده و در فضای آشنا
محرمانگی و حفظ آبرو
امکان ادامه کار و مسئولیت ها
تمرین مهارت های مقابله در «زندگی واقعی»
معمولاً هزینه کمتر از بستری طولانی

نکته مهم ایمنی در ترک سرپایی مخدر متادون

با صداقت به شما خواهیم گفت : ترک بدون بستری همیشه برای همه امن نیست مواردی که در آن فرد مصرف هم زمان الکل / آرام بخش ها / بیماری جدی قلبی یا ریوی / سابقه تشنج / یا نبود حامی دارند میتواند دشوار باشد. در چنین شرایطی، ارزیابی و تصمیم محافظه کارانه ضروری است و گاهی ارجاع ایمن بهترین گزینه است و ما نیز برای بررسی های تکمیلی، در برخی افراد «خدمات روان پزشکی» هم اهمیت پیدا می کند.

تماس : درخواست برنامه ترک بدون بستری

داستان های موفقیت در ترک متادون

م. رادمنش . مهندس عمران ۳۴ ساله

سابقه مصرف: ۳ سال مصرف خودسرانه قرص متادون برای کمردرد
چالش اصلی: ترس شدید از «خماری و دردهای عضلانی» و نگرانی از اینکه همکاران در پروژه متوجه لرزش دست یا بی حالی او شوند.